Yansitilan Maliyetler Maliyet Serisi, #2

Bir maliyet ortadan kalktiginda gerçekten yok olmus olmayabilir. Bazen yalnizca yer degistirir.

Yansitilan Maliyetler, bedelin onu doguran yerde kalmadigi anlara bakan dokuz öyküden olusuyor. Bir karar alinir, bir is ertelenir, bir sorumluluk üstlenilmez, bir kurum kendi yükünü hafifletir. Kâgit üzerinde hesap kapanmis görünür. Oysa para, zaman, emek, risk, itibar, hak ya da telafi yükü baska bir insanin hayatinda yeniden belirir.

Bu kitapta mesele yalnizca kimin zarar gördügü degildir. Asil soru sudur: Ödenmesi gereken bedeli kim ödemedi ve onun yerine kim ödedi?

Ailelerin, isyerlerinin, kurumlarin ve gündelik hayatin içinden geçen öyküler; bakim yükünden ekonomik kararlara, kurumsal koordinasyondan adalet ve telafiye kadar farkli alanlarda ayni hareketi izler: yükün el degistirmesini. Ancak bu hareket hiçbir zaman bir kavram dersi gibi anlatilmaz. Okur onu bir mutfakta, bir isyerinde, bir yolculukta, bir kurum koridorunda, bir telefon görüsmesinde ya da yillar sonra yeniden açilan bir dosyada görür.

Buradaki karakterler kusursuz magdurlar ya da kolayca suçlanabilecek kisiler degildir. Iyi niyet zarar verebilir, aliskanlik sorumlulugun yerini alabilir, bir kurum kimse özellikle istemeden bir insani kendi hatasinin tamircisine dönüstürebilir. Bazen yükü aktaran kisi bunun farkinda bile degildir. Bazen herkes kendi açisindan makul davranir ve yine de hesabi baska biri öder.

Yansitilan Maliyetler, Maliyet Serisi'nin ikinci cildi. Ilk kitap Görünmeyen Maliyetler hesaba hiç girmeyen kayiplara bakiyordu; bu cilt ise hesabin baska birine yazildigi anlarin pesine düsüyor.

Öykülerde yer alan kisi, kurum, sirket ve olaylar kurgudur. Buna karsilik ele alinan maliyet mekanizmalarinin gerçek hayatta karsiligi vardir. Kitap, bütün yansitilmis maliyet biçimlerini kapsama iddiasi tasimaz; seçilmis örnekler üzerinden tek bir soruyu farkli hayatlarda yeniden sorar:

Bir bedel vardi. Onu kim tasimaliydi? Ve sonunda kimin hayatina yazildi?