Ayasofya Kronosun Mabedi

Ayasofyayi gördügünü saniyorsun.
Kitabi bir aciyorsun ve birden fark ediyorsun Asil hikaye gözünün önünde; kimse sana nereye bakacagini söylememis.
Peter Mark Adams sana Ayasofya ne kadar güzel demiyor. Güzelligin arkasindaki düsünceyi gösteriyor onun sende biraktigi duyguyu, milim milim kurulan deneyimi. Isik nereden giriyor, iceride nasil kiriliyor; ses nerede büyüyor, tas nerede yankiyi tasiyor; kubbe neden böyle Sayfa sayfa kücük ayrintilari birlestiriyor. Ve sen fark etmeden o ayrintilarin pesine düsüyorsun. Bir noktada, aklina tek bir cümle yerlesiyor Bu yapi yalnizca bir bina degil; bir ritüel.
Isin en ürpertici yani su Bu hikaye rahat bir zamanda gecmiyor. Jüstinyen devri gözetim ihbar korku. Insanlar yalniz konusmaktan degil, inaniyor olmaktan bile korkuyor. Baski büyüdükce söz yeraltina iniyor satir arasi, ima, ince alay, sifre
Metinler yakiliyor. Heykeller saklaniyor.
Peki ya Ayasofya
Adams tam da buradan giriyor. Basit bir soruyla Eger sözler sansürleniyorsa, bir bina ne anlatabilir Ve seni Ayasofyanin gövdesine gömülü isaretlerin pesine takiyor. Kubbede. Boslukta. Pencerelerde. Isigin izledigi yolda. Sesin kayboldugu, sonra geri döndügü yerlerde Sanki yapi kendi dilini kurmus. Sanki burada isik ve ses yalnizca estetik degil; bir tür anlati, bir tür iz birakma bicimi.
Bazi zamanlarda dogru söylenmez; insa edilir. Bir duvarin icinden gecirilir. Bir acikligin yönüne saklanir. Bir yankinin süresine yerlestirilir. Bu kitap, Ayasofyanin böyle bir seye dönüsmüs olabilecegini fisildiyor suskunluk caginda, tasin icine gömülmüs bir baskaldiri.
Okudukca sunu hissediyorsun Bizansin en sert zorbalik zamanlarinda bile icten teslim olmamak mümkün. Konusamiyorlarsa tasarlayabilirler. Isikla, sesle, tasla Ayasofyanin icine, kimsenin kolay kolay söküp atamayacagi seyleri.
Kitabi bitirdiginde büyük bir aciklama bekleme. Adams sana kesin bir cevap vermiyor; daha tehlikeli bir sey yapiyor Gözünü egitiyor. Kulaklarini aciyor.
Bir daha icine girdiginde, ayni mekan olmayacak. Cünkü artik biliyorsun.
Bazi sirlar yazilarda degil, tasin icinde saklanir.
Turgut Tiftik